KNVB laat de bal vallen: inzicht in het machtsspel

Het lijkt erop dat de KNVB een ondoordacht machtsspel heeft gespeeld bij het besluit over de competitie-voortzetting. Dat had in mijn ogen beter gekund. Je kan beter discussie voeren over de inhoud dan over hoe het spel is gespeeld.

Ik hanteer twee criteria in mijn beschouwing van de situatie: rechtmatigheid en transparantie.
Rechtmatigheid is het criterium dat rechters gebruikten bij hun oordeelsvorming.
Het andere criterium, waar de betrokken clubs zo boos over zijn is transparantie. Ze voelen zich voor de gek gehouden door onduidelijkheid in de besluitvorming. Voor de rechters was rechtmatigheid doorslaggevend, voor de benadeelde clubs was het gebrek aan transparantie de grootste ergernis.

Het spel netjes spelen
Een besluit en de daarin gebruikte macht heeft meer kwaliteit, naarmate ook partijen die een ander besluit hadden gewild, het besluit accepteren. Als het spel netjes is gespeeld, en er moet een besluit komen, dan accepteren in het algemeen ook partijen die een ander besluit wilden dat besluit.
De KNVB mocht volgens de statuten het besluit nemen; voor de rechter voldoende om het te accepteren. Dat doet niet af aan de in-transparantie van het proces. Voor de rechter misschien secundair, maar niet voor clubs die een ander besluit hadden gewild, met grote consequenties voor al het overleg dat nodig zal zijn om samen met alle clubs beleid te ontwikkelen in het nieuwe normaal.

Stemming zonder stem
Waarom was het KNVB besluit niet transparant? Het KNVB bestuur moest alvorens een besluit te nemen de leden raadplegen. Ze heeft die raadpleging de vorm van een peiling gegeven. Die vorm wekte de suggestie van een stemming. In een stemming heeft elke stem een eigen macht, die in combinatie met andere stemmen een meerderheid kan leveren, en daarmee de macht om een bepaalde keuze door te drukken. Een echte stemming geeft macht aan de stemmers. De peiling van het KNVB bestuur wekte ten onrechte de indruk, dat de stemmende leden macht hadden, terwijl dat niet zo was. Een voorbeeld van echte in-transparantie.

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard
Had men dat anders kunnen doen? Er zijn allerlei alternatieven denkbaar. Ik noem er enkele. Gegeven de keuze van de peiling had men van te voren heel goed nadrukkelijk kunnen zeggen, dat het geen stemming was. Men had ook op een andere manier kunnen peilen, via bilaterale contacten, of door van alle clubs schriftelijk advies te vragen. Steeds met de nadrukkelijke mededeling, dat het bestuur uiteindelijk zelf het besluit zou nemen. Het zelfde besluit had wellicht ook woede opgewekt, maar dan over de inhoud ervan, niet over het gespeelde spel.
Als mensen boos zijn over de inhoud van een besluit, maar dat wel “netjes” tot stand kwam, dan is die boosheid in het algemeen tijdelijk. Als mensen zich door in-transparantie voor de gek gehouden voelen, als ze het gespeelde machtsspel afkeuren, dan vergeten ze dat niet meer. Het roept een achterdocht op, wat bij toekomstige besluitvorming steeds kan opspelen, als er maar een schijn dreigt van politiek spel. Dat komt echt “op de rekening te staan”.

Ondoordacht verdacht
Heeft het KNVB bestuur bewust een politiek spel gespeeld om partijen om de tuin te leiden of koest te houden? Ik denk het niet. Ik zie eerder een spel van op zich integere mensen, die onder spanning ondoordachte besluiten nemen, waar ze later ook spijt van hebben. Het KNVB bestuur was niet slecht bezig, maar dom, en dat was misschien nog veel erger. Waarom? Een ondoordacht spel met macht van de één wordt maar al te snel als doordacht, verdacht en geregisseerd opgevat door de ander. Met alle gevolgen voor groeiend en blijvend wantrouwen.